Μίκης Θεοδωράκης. Tο χρέος απέναντι στην ιστορία και απέναντι στα όνειρα.

Κείμενο: Χριστόφορος Δ. Αργυρόπουλος.

Είναι γιατί γαλουχήθηκα με Ρήγα, Σολωμό και Κάλβου,
γι’ αυτό αισθάνθηκα σαν βιολογική, θα έλεγα ανάγκη την κραυγή,
να γεννιέται μέσα μου και να με προστάζει.
Μ.Θ
Η ζωή, το έργο και η δράση του Μίκη Θεοδωράκη, όπως αναπτύσσονται στο μουσικό, λογοτεχνικό και πολιτικό πεδίο, ορίζονται από δύο αντίρροπες δυνάμεις.

Από τη μία είναι η αυστηρότητα, η αφιέρωση και πνευματικότητα που ορίζουν την βυζαντινή αγιογραφία.  Από την άλλη υπάρχει η απελευθερωτική, διονυσιακή και πρωτοπόρα δημιουργικότητα.

Η εναρμόνιση  των δύο ισχυρών τάσεων  πραγματοποιείται στην βάση του καθήκοντος: ο Μίκης αισθάνεται δεμένος από το χρέος. Τόσο απέναντι στην ιστορία όσο και απέναντι στην «κραυγή» – δηλαδή την επιταγή να υπερασπιστεί τα όνειρά του.

Γι’ αυτό κάθε επαφή με το πολύτροπο έργο του, τον περιπετειώδη βίο και τους ιδεολογικούς, πολιτικούς αγώνες του προσφέρει την ευκαιρία αναστοχασμού και αναθεώρησης του κόσμου, του εαυτού μας και της ζωής, των «μερών» δηλαδή της αρμονικής ενότητας του «όλου».

Ενός συνόλου που, στην περίπτωση του Μίκη, απαρτίζεται από τα υλικά με «τα οποία είναι φτιαγμένα τα όνειρα»: την ελευθερία την δικαιοσύνη, τον έρωτα και την συντροφικότητα, το λογικό επιχείρημα και την αναπολόγητη  πίστη, την ματαίωση των Ελπίδων, αλλά και την αντίσταση, σε όσα σκιάζουν την ωραιότητα που προσφέρει η αγάπη.

Μίκης Θεοδωράκης. Tο χρέος απέναντι στην ιστορία και απέναντι στα όνειρα.

Η συνεχής πνευματική, κοινωνική, πολιτική προσπάθεια του Μίκη είναι αγώνας χάριν αυτής της δημιουργού αγάπης, που θεμελιώνει την βιοθεωρία του στο Τραγούδι του νεκρού αδελφού.

Όπως ο ίδιος το εξηγεί: «Οι ιδέες έχουν τη δύναμη να οδηγήσουν το σπάσιμο όλων των απλών ανθρωπίνων δεσμών: της συγγένειας, της φιλίας, του έρωτα.
Είναι ένα ξεπέρασμα της φύσης με δύο όψεις.
Είναι μία νίκη πάνω στη φύση, αλλά και μία περιφρόνηση απέναντι στη φύση».
Ο σεβασμός προς τους απλούς ανθρώπινους δεσμούς» και στη φύση αποκαθίστανται, όταν ο «λαός μας, ήρωας μαζί και θεατής των ίδιων των παθών του», συμφιλιώνεται.

Όλα όσα προσφέρει ο εργώδης, αυτός ονειροπλάστης ανθοφορούν, καρπίζουν, χαρίζουν το χρώμα, το άρωμα, τη γεύση γεγονότων που στοιχειώνουν την ιστορική μνήμη.

Το έργο του δοξολογεί όσους ανώνυμους αγάπησαν παράφορα την ελευθερία, την ομορφιά, την δικαιοσύνη, όσους τίμησαν την ικανότητα του έλλογου όντος να αποφασίζει,  αδέσμευτα και υπεύθυνα.
Όπως υπήρξε πάντοτε ο ίδιος, οι αγωνιστές της Εθνικής αντίστασης και της αντίστασης στη χούντα, που πίστεψαν σε μια άλλη, ευτυχισμένη Ελλάδα, σε ένα άλλο κόσμο φιλίας, ειρήνης, συνεργασίας και σεβασμού της ετερότητας ανάμεσα σε όλα τα μέλη της οικουμενικής κοινότητας.

Ο Μίκης υπερασπίζεται τον αγώνα τον ανθρώπων να ονειρεύονται.
Γι’ αυτό καταγγέλλει όσους ταπεινώνουν την υπερηφάνεια των ιδανικών, όσους θυσιάζουν στην ιδιοτέλεια και στην μικροψυχία την δυνατότητα του απόλυτου, που υπάρχει στον αγώνα για ένα κόσμο αρμονίας και ομορφιάς. Ιδιαίτερα όσους καλλιεργούν το ψέμα, την πάρε την παραισθητική εικόνα των πραγμάτων από όποιες σκοπιμότητες κι αν κινούνται.

 συνεχίζεται…

Mikis Theodorakis – Composer – Philosopher – Politician. – Mikis Theodorakis (Radio) (mikisradio.com)

Μίκης Θεοδωράκης (mikistheodorakis.gr)

Μίκης Θεοδωράκης. Tο χρέος απέναντι στην ιστορία και απέναντι στα όνειρα