Μίκης Θεοδωράκης Νίκος Καζαντζάκης Lorca Massine

Η συνάντηση του Νίκου Καζαντζάκη το 1915, στο Άγιον Όρος, με τον Γιώργη Ζορμπά είχε μεγάλο αντίκτυπο στον συγγραφέα, ο οποίος εντυπωσιάστηκε βαθιά από την ταραχώδη ζωή και την προσωπικότητα αυτού του πολυπράγμονα Μακεδόνα. Ο μετέπειτα φίλος και συνεργάτης του Καζαντζάκη αποτέλεσε την πηγή της έμπνευσής του για το μυθιστόρημα “Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά”, που ο Μιχάλης Κακογιάννης μετέφερε στον κινηματογράφο το 1964, ως “Zorba The Greek”, με τον Άντονι Κουίν στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και κυρίως το συρτάκι στο φινάλε της ταινίας έγινε έκτοτε συνώνυμο της Ελλάδας σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
 
Το 1976, ο χορογράφος Lorca Massine παρουσίασε στην Εθνική Λυρική Σκηνή μία πρώτη εκδοχή του μπαλέτου “Ζορμπάς”. Δέκα χρόνια αργότερα ο Θεοδωράκης ολοκλήρωσε τη σουίτα μπαλέτου ‘Ζορμπάς’ για το Φεστιβάλ της Βερόνας, επιλέγοντας διάφορα αποσπάσματα έργων του, που κατά τη γνώμη του ταίριαζαν στον Ζορμπά του Καζαντζάκη, όχι μόνο από τη μουσική της ταινίας, αλλά και από τραγούδια, σονατίνες και πρώιμα συμφωνικά του έργα, όπως την ‘Ελληνική Αποκριά’ και το ‘Συρτός Χανιώτικος’. Η ολοκληρωμένη παρτιτούρα περιλαμβάνει συμφωνική ορχήστρα, μικτή χορωδία, μέτζο σοπράνο, μπουζούκι και κλαρινέτο. Το πραγματικά εντυπωσιακό τελικό αποτέλεσμα τον καθιέρωσε ως συμφωνικό συνθέτη σε όλο τον κόσμο. Την πρεμιέρα του, τον Αύγουστο του 1988, διηύθυνε ο ίδιος ο Θεοδωράκης μπροστά σε 100.000 ενθουσιασμένους θεατές. Μέχρι σήμερα έχει παρουσιαστεί πάνω από χίλιες φορές, σε περισσότερες από 30 χώρες στον κόσμο, με τεράστια, πάντα, επιτυχία, ενώ ο ίδιος ο συνθέτης το έχει χαρακτηρίσει ως το έργο που τον αντιπροσωπεύει καλύτερα από το καθένα. 

Κείμενο:  Δημήτρης Μίχας