ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ

Καταγγελία 03.12.2018

Καταγγέλλω στον Ελληνικό Λαό και στους φίλους της μουσικής μου στο εξωτερικό ότι το έργο μου έχει γίνει και πάλι αντικείμενο διωγμού.

Αυτή τη φορά από μέρους του διορισμένου από την παρούσα κυβέρνηση κυρίου Κουμεντάκη, Διευθυντή της Λυρικής Σκηνής.

Η δίωξη και ο αποκλεισμός μου από έναν Δημόσιο Οργανισμό θεωρώ ότι γίνεται με τρόπο αυθαίρετο, καταχρηστικό και προ παντός ανεξάρτητο από την αποτίμηση της αξίας της καλλιτεχνικής προσφοράς μου.

Πρόκειται για αποκυήματα προσωπικού πάθους και μισαλλοδοξίας που όμως -μεταξύ άλλων- εκθέτουν την κυβέρνηση του κ. Τσίπρα, γιατί μπορεί να εκληφθούν ως πράξης εκδίκησης λόγω των γνωστών πολιτικών μου πεποιθήσεων και θέσεων.

Αθήνα, 3.12.2018

Μίκης Θεοδωράκης

ΟΜΙΛΙΑ  ΤΟΥ  ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ  SALZBURG – ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΛΗΤΟΥ  (6.6.2018)

Αξιότιμε κύριε Πρύτανη, 
Αξιότιμες κυρίες και Αξιότιμοι κύριοι Αντιπρυτάνεις
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Συγκλήτου 
Αξιότιμε κύριε Κοσμήτορα,

Σεβαστοί κύριοι καθηγητές

Αγαπητοί φοιτητές

Κυρίες και κύριοι,

 

Μια από τις πλέον μαύρες στιγμές ντροπής για την ανθρώπινη κοινωνία ήταν όταν το καρότσι σκουπιδιών της Βιέννης χτυπούσε την πόρτα του νεκρού Μότσαρτ για να πάρει το άψυχο σώμα του και να το ρίξει στον λάκκο με τους ανώνυμους και άκληρους πολίτες μιας απάνθρωπης ζωής.

            Για κακή ή για καλή μου τύχη, συνέβη όταν ήμουν 12 χρονών να ακούσω αυτή την απίστευτη ιστορία, που μ’ έκανε να φοβηθώ τους ανθρώπους και να κλειστώ στο δωμάτιό μου, έως ότου έγινα πια έφηβος και όφειλα να αντιμετωπίσω τη ζωή και την κοινωνία κατάματα και να αρχίσω να πετώ με τα δικά μου φτερά.

            Σ’ αυτά τα χρόνια της μοναξιάς δεν είχα άλλη συντροφιά εκτός από το βιολί μου, γεγονός που με βοήθησε να ανακαλύψω μόνος μου την θεωρία και την αρμονία της μουσικής. Γι’ αυτό είπα «για καλή μου τύχη».

            Πρέπει να πω εδώ, ότι μέσα στο σπίτι μου άκουγα βυζαντινούς ψαλμούς από τη γιαγιά μου και κάθε Κυριακή που πηγαίναμε στην ορθόδοξη εκκλησία, άκουγα κι εκεί τις ίδιες μελωδίες. Στην εκκλησία όμως υπήρχαν δύο λειτουργίες: η βυζαντινή και η «ευρωπαϊκή». Αυτή τη δεύτερη την είχε επιβάλει περί τα τέλη του 19ου αιώνα η Βασίλισσα Όλγα, αδελφή του Τσάρου και κάποιος συνθέτης ονόματι Πολυκράτης  εναρμόνισε τις βυζαντινές μελωδίες.

            Έτσι, στα δεκαέξι μου χρόνια, κατά το πρότυπο του Ιωάννη Σεβαστιανού Μπαχ, όχι φυσικά στη Λειψία αλλά σε μια φτωχική συνοικία της Τρίπολης, στον Ναό της Αγίας Βαρβάρας, έγινα ένας λιλιπούτειος κάντωρ επιφορτισμένος να συνθέτω κάθε Κυριακή εκκλησιαστικούς ύμνους για την ευρωπαϊκή λειτουργία.

            Η μεγάλη στροφή μου όμως -θα έλεγα η ολοκληρωτική στροφή- θα γινόταν το επόμενο έτος, το 1942, όταν άκουσα τον «Ύμνο της Χαράς» από την Ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν. Τότε, αυτός ο γίγας της μουσικής εισέβαλε μέσα μου, σε βαθμό που να παραδέχομαι σήμερα ότι είμαι ένας Γερμανός συνθέτης που γεννήθηκε στο Αιγαίο και ένας Κρητικός τραγουδοποιός που έζησε στο Παρίσι».

*

Εδώ θα πρέπει να σημειώσω ότι στο σπίτι μας είχαμε μια μεγάλη βιβλιοθήκη, δεδομένου ότι ο πατέρας μου ήταν θερμός οπαδός των συγγραφέων και του μεγαλείου της ανθρώπινης σκέψης σε όλες της τις μορφές. Έτσι, μελέτησα κι εγώ μεταξύ άλλων και την ιστορία της μουσικής. Η περίπτωση του τέλους του Μότσαρτ έπαιξε βασικό ρόλο στη διαμόρφωση της ανατρεπτικής πλευράς του χαρακτήρα μου, σε βαθμό που θα έλεγα ότι όλες αυτές τις ετικέτες «αναρχικός», «αριστερός», «σοσιαλιστής», «κομμουνιστής» κλπ. και όλες αυτές τις θεωρίες τις συμψήφισα από τότε ως σήμερα σε μια λέξη: «αντιεξουσιαστής».

            Γιατί όπως είπαμε, τι άλλο ήταν όλοι αυτοί οι φεουδάρχες και οι πρίγκιπες που μάζευαν στην αυλή τους τις μεγαλοφυϊες όπως ο Χάϋδν και ο Μότσαρτ, παρά μορφές μιας σκληρής και απάνθρωπης ζωής; Γιατί όλοι γνωρίζουμε, ότι ο Χάϋδν έμενε με τους υπηρέτες και ότι ο Μότσαρτ που θέλησε να ζήσει ανεξάρτητος, τιμωρήθηκε παραδειγματικά σε  θάνατο από την πείνα και τις αρρώστιες.

            Τελευταία προσπάθησα να δω την ανθρωπότητα ως ένα ενιαίο σύνολο από την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη έως σήμερα. Και κατέληξα στα εξής συμπεράσματα:

Πρώτον: Ότι ο προϊστορικός άνθρωπος από τα 200.000 χρόνια προ Χριστού είχε ως κύριο γνώρισμα την ανασφάλεια και τον φόβο.

Δεύτερον: Ότι ο σύγχρονος άνθρωπος με αρχή περίπου το 5.000 προ Χριστού έως σήμερα είναι 100% κληρονόμος αυτής της προαιώνιας εσωτερικής πληγής.

Τρίτον: Με την ανάπτυξη της λογικής επινόησε δύο βασικούς τρόπους για να αντιμετωπίσει από θέση ισχύος τους εχθρούς του: Την συσσώρευση αγαθών και την οργάνωση ομάδων άμυνας και επίθεσης.

Τέταρτον: Με την εμφάνιση της ανθρώπινης κοινωνίας γύρω στο 5.000 π.Χ. εμφανίζεται το στοιχείο της εμφύλιας διαίρεσης. Γιατί ενώ η διαδικασία της απελευθέρωσης ήταν συνολική, στην νέα εποχή κάποιοι επιτήδειοι είτε συσσωρεύουν για τον εαυτό τους τον πλούτο είτε μονοπωλούν τα ερείσματα της εξουσίας, δηλαδή τον στρατό, τα όπλα και την βία.

Πέμπτον: Επειδή ο άνθρωπος παρέμεινε όπως είπα κληρονόμος της ανασφάλειας και του φόβου, δημιούργησε δοξασίες-θρησκείες, κοινωνικά συστήματα και ιδεολογίες, που όμως αντί να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των ανθρώπων, συνεχώς το διεύρυναν, έτσι ώστε τελικά η απόσταση αυτή να έχει γίνει σήμερα μεγαλύτερη από ποτέ.

Έκτον: Κατά τη γνώμη μου αυτή η κατάσταση μάς έχει οδηγήσει σε βαθύτατη κρίση που οδηγεί στο τέλος της εποχής της διαφορετικότητας.

Έβδομον: Η μόνη λύση για μένα είναι η κατάκτηση της μοναδικότητας. Σε ποιο σημείο, αλήθεια, ο άνθρωπος είναι μοναδικός; Είναι μοναδικός στην ιδιότητά του να γεννά και να τρέφεται με πνευματική ζωή. Δηλαδή αυτό που δεν μπορεί να κάνει κανένα έμβιο ον αλλά μόνο ο Άνθρωπος.

Όγδοον: Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα ως την άλλη. Αλλά μας χρειάζονται τρεις βασικές προϋποθέσεις:

            α) Απομόνωση των εξουσιαστών που κατέχουν το μονοπώλιο της εξουσίας με κύριο μέσο την ωμή βία.

            β) Μια εκτεταμένη περίοδος παγκόσμιας Ειρήνης.

            γ) Ανάδειξη των προικισμένων ανθρώπων που γεννούν επιστημονικές ιδέες και δημιουργούν πνευματικά επιτεύγματα και έργα τέχνης.

Ένατον: Απαιτείται επομένως μια εκτεταμένη περίοδος Νέου Διαφωτισμού, μέσα στον οποίο θα σχηματισθεί το νέο ιδανικό κοινωνικό μόρφωμα της νέας εποχής της Μοναδικότητας.

*

            Στο σημείο αυτό, ίσως θα μπορούσε κάποιος να ρωτήσει: Άραγε θα υπήρχαν οι μεγάλοι καλλιτέχνες της εποχής εκείνης αν δεν υπήρχαν οι «πεφωτισμένοι» αριστοκράτες; Και αντίστροφα, εάν οι αριστοκράτες δεν είχαν την κατάλληλη μόρφωση ώστε να αναζητήσουν την πνευματική και ψυχική τους ολοκλήρωση στα μεγάλα έργα τέχνης θα είχαν δημιουργηθεί άραγε αυτά;   

Τι το ξεχωριστό είχαν όλοι αυτοί, όπως και οι ελεύθεροι Αθηναίοι της κλασικής περιόδου;

            Η απάντηση είναι ότι ήσαν ελεύθεροι και συγχρόνως είχαν πλούσιο ελεύθερο χρόνο, επειδή είχαν κατορθώσει να ζουν έξω από τον κύκλο παραγωγής υλικών αγαθών. Δηλαδή πιστεύω ότι εάν δεν υπήρχαν άνθρωποι που να διαθέτουν ελεύθερο χρόνο, δεν θα υπήρχε Λόγια Τέχνη αλλά μόνο Λαϊκή. Γιατί η διαδικασία για την δημιουργία Λόγου και Τέχνης απαιτεί Διάλογο. Μεταξύ του πνευματικού-καλλιτεχνικού δημιουργού και των «άλλων». Όχι όμως οποιωνδήποτε «άλλων» αλλά μόνο αυτών που έχουν την καλλιέργεια για να εκτιμήσουν και να αποδεχθούν τα έργα του Λόγου και της Τέχνης. Αυτή η απαραίτητη καλλιέργεια προϋποθέτει πλούσιο ελεύθερο χρόνο.

Όμως το τίμημα αποδείχθηκε ότι ήταν βαρύ για την ανθρώπινη κοινωνία. Γιατί για να μπορέσουν αυτές οι άρχουσες τάξεις να είναι ελεύθερες και επομένως κυρίαρχες, θα έπρεπε οι υπόλοιποι πολίτες να είναι υποταγμένοι με διάφορους τρόπους. Είτε δούλοι είτε δουλοπάροικοι είτε αμόρφωτοι αγρότες και εργάτες, υπάλληλοι.

Με εξαίρεση την εποχή μας, όπου οι σημερινές κυρίαρχες τάξεις είναι κι αυτές μέσα στον κύκλο της παραγωγής παραμένοντας εξ ίσου αμόρφωτες με τους υπόλοιπους πολίτες, γεγονός που στερεί από τους διανοούμενους καλλιτέχνες εκείνο το ανώτατο κοινωνικό μόρφωμα με το οποίο είχαν διάλογο και για το οποίο ουσιαστικά δημιουργούσαν οι πνευματικοί δημιουργοί.

Και έτσι φτάσαμε σήμερα στην γενικευμένη κρίση του πνευματικού πολιτισμού. Εκτός μιας μερίδας επιστημόνων που έθεσαν τις γνώσεις τους στην υπηρεσία της παγκόσμιας άρχουσας τάξης που έχει αναγάγει τις μορφές βίας και θανάτου ως βάση της ύπαρξής της. Το φαινόμενο αυτό της συμμετοχής επιστημόνων σε τέτοια εγκλήματα, είναι πραγματικά ο εξευτελισμός του Ανθρώπου.

Και ποιο είναι το όραμα αυτής της νέας περιόδου διαφωτισμού;

Α. Να θέσει όλα τα επιστημονικά μέσα για την αύξηση των παραγωγικών δυνάμεων σε διεθνή κλίμακα.

Β. Να επιτύχει τη λιγότερη δυνατή συμμετοχή του πληθυσμού μέσα στον κύκλο της παραγωγής εξασφαλίζοντας τον αναγκαίο ελεύθερο χρόνο που θα του επιτρέψει να αναδειχθεί -όπως άλλοτε οι πεφωτισμένες τάξεις των εξουσιαστών- σε ιδανικό συνομιλητή των πνευματικών δημιουργών της εποχής της Μοναδικότητας, της νέας εποχής της ανθρώπινης κοινωνίας σε διεθνές επίπεδο.

Βεβαίως όμως, θα ήθελα να θέσω ως προϋπόθεση για το ξεκίνημα της εποχής του Νέου Διαφωτισμού την μετατροπή των Βιομηχανιών Πολέμου σε Βιομηχανίες Ειρήνης. Καθώς και την προσήλωση στις μέγιστες ανθρώπινες αξίες όπως είναι η Ελευθερία, η Ειρήνη, η Ανεξαρτησία, η Δημοκρατία και η Κοινωνική Δικαιοσύνη.

Θα ήθελα να τελειώσω την ομιλία αυτή εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη μου στην τύχη μου που με αξίωσε να ζήσω αυτή την στιγμή της αναγόρευσής μου σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Salzburg, της πόλης του Μότσαρτ, και να ευχαριστήσω από καρδιάς την Σύγκλητο των Καθηγητών και τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου αυτού για την ύψιστη αυτή τιμή.

Σας ευχαριστώ.

 

 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΛΗΤΟΥ

Το έργο ζωής του Μίκη Θεοδωράκη, γεννημένου στις 29 Ιουλίου 1925 στη Χίο, μπορεί να ιδωθεί ως ένας υπερεθνικός αγώνας για την ελευθερία και την ειρήνη, ο οποίος δεν αντικατοπτρίζεται μόνο στην κοινωνική και πολιτική του δράση, αλλά και στο μουσικό του έργο. Η καλλιτεχνική του παραγωγή – ένα πολύ μικρό δείγμα της οποίας είναι η μουσική μπαλέτου για την Αντιγόνη, το ορατόριο Canto General, όπερες όπως η Μήδεια και η Ηλέκτρα, η πρωτοπόρα και εντυπωσιακή μελοποίηση  της ποίησης εξαιρετικών ποιητών (όπως ο Pablo Neruda, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Γιάννης Ρίτσος κ.α.), η καθιέρωση της έννοιας της «μετασυμφωνικής μουσικής», όπως και η στηριζόμενη σε αρχές της διδασκαλίας του Πυθαγόρα θεωρία της «συμπαντικής αρμονίας» για τη σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο, την Τέχνη και τον Κόσμο – κατέστησε τον Μίκη Θεοδωράκη παγκοσμίως γνωστό. Η πρωτοποριακή φιλοσοφική και κοινωνιοκριτική προσέγγισή του για τον ελεύθερο χρόνο, την καλλιτεχνική δημιουργικότητα και την παιδεία, όπως διατυπώθηκε στη μονογραφία του «Αντι-μανιφέστο», δεν ενέπνευσε μόνο μελέτες για την κοινωνική αλλαγή, αλλά δρομολόγησε με δημιουργικό τρόπο σημαντικούς κοινωνικούς μετασχηματισμούς της εποχής μας.

Το δημοκρατικό του ήθος, το οποίο διατήρησε στο ακέραιο, πολλές φορές ξεπερνώντας τα σωματικά και ψυχικά του όρια, καθώς και η πολιτική του δράση, τον κατέστησαν σύμβολο αντίστασης για εκατομμύρια ανθρώπους, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας στην Ελλάδα. Ο τιμώμενος συνθέτης και πολιτικός υψώνει αδιάκοπα μέχρι σήμερα την πολιτική φωνή του και επεκτείνει διαρκώς το μουσικό του έργο (όπερα «Λυσιστράτη», «Ανατολικά του Αιγαίου»).

Η γέφυρα που χτίζει ο Μίκης Θεοδωράκης μεταξύ Τέχνης και Πολιτικής αποτυπώνεται επίσης στο έργο του «Mauthausen Kantate“, το οποίο βασίζεται στα ποιήματα του Έλληνα συγγραφέα Ιάκωβου Καμπανέλλη, επιζώντα του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν. Το έργο αυτό παρουσιάζεται συχνά στο πλαίσιο σύγχρονων εκδηλώσεων για την ενίσχυση μιας κουλτούρας της μνήμης στην Αυστρία και συμβάλλει ως μουσική υπενθύμισης στην προσπάθεια για την κριτική επεξεργασία του εθνικοσοσιαλισμού, την αναστοχαστική ενασχόληση με το παρελθόν και τη διαμόρφωση πολιτικής συνείδησης στην Αυστρία. Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι, όπως ο ίδιος περιγράφει αποφθεγματικά τον εαυτό του: «Moυσικός και επαναστάτης. Επαναστάτης μουσικός. Έτσι θέλω να μείνω στη μνήμη των απογόνων μας».

Ως συμβολή προς την υλοποίηση αυτής της επιθυμίας και ως αναγνώριση του τεράστιου καλλιτεχνικού και πολιτικού του έργου στους άξονες «Διαχρονική μουσική και υπερεθνική αντίσταση», «αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα», «πολιτική παιδεία», η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου του Σάλτσμπουργκ, μετά από σχετικό αίτημα των τριών Τμημάτων «Επιστήμη της Αγωγής», «Επιστήμη της Τέχνης, της Μουσικής και του Χορού», και «Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία» αποφάσισε στις 23/1/2018 να απονείμει στον Μίκη Θεοδωράκη τον τίτλο του Επίτιμου Διδάκτορα της Φιλοσοφίας (Dr. phil. h. c.).

 

Ο Πρύτανης

   Ο Πρόεδρος της συγκλήτου                                          Ο Κοσμήτορας

 

 

Η απόφαση της Συγκλήτου αναφέρεται ιδιαίτερα στο “έργο ζωής του Μίκη Θεοδωράκη που μπορεί να ιδωθεί ως ένας υπερεθνικός αγώνας για την ελευθερία και την ειρήνη, ο οποίος δεν αντικατοπτρίζεται μόνο στην κοινωνική και πολιτική του δράση, αλλά και στο μουσικό του έργο», στην “στηριζόμενη σε αρχές της διδασκαλίας του Πυθαγόρα θεωρία της «συμπαντικής αρμονίας» για τη σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο, την Τέχνη και τον Κόσμο”, στην “πρωτοποριακή φιλοσοφική και κοινωνιοκριτική προσέγγισή του για τον ελεύθερο χρόνο, την καλλιτεχνική δημιουργικότητα και την παιδεία, όπως διατυπώθηκε στη μονογραφία του «Αντι-μανιφέστο» και δεν ενέπνευσε μόνο μελέτες για την κοινωνική αλλαγή, αλλά δρομολόγησε με δημιουργικό τρόπο σημαντικούς κοινωνικούς μετασχηματισμούς της εποχής μας”, “στο δημοκρατικό του ήθος, το οποίο διατήρησε στο ακέραιο, πολλές φορές ξεπερνώντας τα σωματικά και ψυχικά του όρια” και καταλήγει τονίζοντας ότι ο Μίκης Θεοδωράκης είναι ένας άνθρωπος “που υψώνει αδιάκοπα μέχρι σήμερα την πολιτική φωνή του και επεκτείνει διαρκώς το μουσικό του έργο χτίζοντας γέφυρα μεταξύ Τέχνης και Πολιτικής”.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο έργο του Μίκη Θεοδωράκη “Mauthausen” σε ποίηση του Ιάκωβου Καμπανέλλη (το στρατόπεδο βρίσκεται στην Αυστρία), απόσπασμα από το οποίο απέδωσε με την μοναδική της ερμηνεία η Μαρία Φαραντούρη με τη συνοδεία του Henning Schmiedt στο πιάνο. Παράλληλα φοιτητές του φημισμένου Ωδείου Mozarteum απέδωσαν έργα Μουσικής Δωματίου του Θεοδωράκη για κουαρτέτο εγχόρδων.

Στην αντιφώνησή του ο Μ. Θεοδωράκης έκανε μια αναδρομή στα 93 χρόνια μιας ζωής γεμάτης μουσική και αγώνες εναντίον κάθε μορφής εξουσίας, αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον δημιουργικό «διάλογο» δημιουργών και κοινού και στις προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για να υπάρχει η σχέση αυτή, στη σημερινή κοινωνία μας με την βαθιά και πολύμορφη κρίση, καθώς και στο Όραμα μιας άλλης Κοινωνίας χωρίς βιομηχανίες πολέμου, με Ελευθερία, Ειρήνη, Δημοκρατία, Κοινωνική Δικαιοσύνη και κατέληξε εκφράζοντας τις ευχαριστίες του προς τον Πρύτανη και την Σύγκλητο των Καθηγητών του Πανεπιστημίου του Salzburg και την συγκίνησή του για την αναγόρευσή του ως επίτιμου διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο της πόλης του Μότσαρτ.

Salzburg, 7.6.2018

Επίτιμος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Salzburg ο Μίκης Θεοδωράκης

Την αναγόρευση του Έλληνα συνθέτη, συγγραφέα και πολιτικού Μίκη Θεοδωράκη σε επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφίας, για την διαχρονική μουσική του και για τον αγώνα του για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ανακοίνωσε σήμερα το Πανεπιστήμιο της αυστριακής πόλης Σάλτσμπουργκ.

Η αναγόρευση του κορυφαίου Έλληνα μουσικοσυνθέτη, θα γίνει σε ακαδημαϊκή τελετή την ερχόμενη Τετάρτη, 6 Ιουνίου, οπότε γιορτάζεται η «Ημέρα του Πανεπιστημίου». «Για τη μουσική του στον κινηματογράφο, για τις πολυάριθμες συνθέσεις και τα τραγούδια του, όπως και για την πολιτική του δραστηριότητα, ο 93χρονος Μίκης Θεοδωράκης τιμάται στην Ελλάδα ως λαϊκός ήρωας», τονίζεται, μεταξύ άλλων στην ανακοίνωση του Πανεπιστημίου, στην οποία γίνεται αναφορά στην «παγκοσμίου φήμης μουσική του για την ταινία Αλέξης Ζορμπάς».

Όπως σημειώνεται σχετικά «στην Τριλογία του Μαουτχάουζεν και στην Καντάδα του Μαουτχάουζεν, σε κείμενα του Έλληνα συγγραφέα, Ιάκωβου Καμπανέλλη, ενός επιζώντα του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, ο Θεοδωράκης κτίζει μία γέφυρα ανάμεσα στην τέχνη και στην πολιτική, και αυτό το έργο του παρουσιάζεται συχνά στο πλαίσιο επίκαιρων εκδηλώσεων σε επετείους μνήμης στην Αυστρία, συμβάλλοντας στην διαχείριση του εθνικοσοσιαλισμού και στην καλλιέργεια πολιτικής συνείδησης».

Υπενθυμίζεται πως το μνημειώδες έργο του «Μαουτχάουζεν», ο Μίκης Θεοδωράκης μελοποίησε το 1965 σε ποίηση του εκλιπόντα το Μάρτιο του 2011, μεγάλου θεατρικού συγγραφέα και Ακαδημαϊκού Ιάκωβου Καμπανέλλη, ο οποίος υπήρξε για δυόμιση χρόνια κρατούμενος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και ένας από τους ελάχιστους επιζώντες του.

Ο Μίκης Θεοδωράκης – ο οποίος έχει δώσει τις τελευταίες δεκαετίες σειρά μεγάλων συναυλιών, τόσο στη Βιέννη όσο και σε άλλες αυστριακές πόλεις, ακόμη από την εποχή του αντιδικτατορικού του αγώνα – έχοντας δίπλα του τον Ιάκωβο Καμπανέλλη, παρουσίασε τον Μάιο του 1988 σε παγκόσμια πρεμιέρα το «Μαουτχάουζεν» στον τόπο του μαρτυρίου, στην κεντρική τελετή μνήμης στις πρώην εγκαταστάσεις του στρατοπέδου συγκέντρωσης στο Μαουτχάουζεν.

Επρόκειτο για μία ιστορική συναυλία του, με ερμηνεύτριες την Μαρία Φαραντούρη, την Ελινόαρ Μοάβ-Βιντιάδη και την Ανατολικογερμανίδα Γκίζελα Μάι, παρουσία του τότε καγκελάριου της Αυστρίας Φραντς Βρανίτσκι και δεκάδων χιλιάδων προσκυνητών από όλη την Ευρώπη. Μερικά χρόνια αργότερα, το Μάιο του 1995, με την ευκαιρία της 50ης επετείου από την απελευθέρωση των κρατουμένων του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης, ακολούθησε η δεύτερη παρουσίαση του έργου από τον ίδιο το συνθέτη στην κεντρική τελετή μνήμης, επίσης με τη Μαρία Φαραντούρη και παρουσία πάλι του Αυστριακού τότε καγκελάριου Φραντς Βρανίτσκι, με πολλές χιλιάδες προσκυνητές.

Η τελευταία εμφάνιση του κορυφαίου Έλληνα μουσικοσυνθέτη στην Αυστρία ήταν τον Δεκέμβριο του 2012, στο ξακουστό Μέγαρο Συναυλιών της Βιέννης, όταν πάνω από 2.000 επισκέπτες – όρθιοι για πολλά λεπτά της ώρας, με φρενήρη χειροκροτήματα και επευφημίες θαυμασμού και σεβασμού – τον αποθέωσαν κατά την είσοδό του στην αίθουσα, για να παρακολουθήσει τη μεγάλη συναυλία προς τιμή του, με τα «κλασσικά» συμφωνικά έργα του. Έπειτα από αρκετά χρόνια απουσίας του από την θεωρούμενη «πρωτεύουσα της μουσικής», τη Βιέννη, με το κοινό της οποίας τον συνδέει μια στενή σχέση πολλών δεκαετιών, (προπάντων από τα χρόνια της Αντίστασης κατά της χούντας στην Ελλάδα) ο Μίκης Θεοδωράκης είχε δώσει τότε και πάλι το «παρών», ανταμείβοντας το βιεννέζικο φιλόμουσο κοινό του, που ανέμενε με αγωνία τον ερχομό του. Μίκης Θεοδωράκης

Επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου

του Σάλτσμπουργκ ο Μίκης Θεοδωράκης

Σε επίτιμο διδάκτορα φιλοσοφίας για τον αγώνα του για τα ανθρώπινα δικαιώματα αλλά και τη διαχρονική μουσική του αγορεύει τον Μίκη Θεοδωράκη το Πανεπιστήμιο του Σάλτσμπουργκ . Η τιμητική αυτή διάκριση για τον Έλληνα μουσικοσυνθέτη γίνεται όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται «για τη μουσική του στον κινηματογράφο, για τις πολυάριθμες συνθέσεις και τα τραγούδια του, όπως και για την πολιτική του δραστηριότητα». Ειδική μνεία γίνεται επίσης «στην Τριλογία του Μαουτχάουζεν και στην Καντάδα του Μαουτχάουζεν, καθώς και σε κείμενα του Έλληνα συγγραφέα, Ιάκωβου Καμπανέλλη, ενός επιζώντα του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν».
Όπως υπογραμμίζεται «ο Θεοδωράκης κτίζει μία γέφυρα ανάμεσα στην τέχνη και στην πολιτική, και αυτό το έργο του παρουσιάζεται συχνά στο πλαίσιο επίκαιρων εκδηλώσεων σε επετείους μνήμης στην Αυστρία, συμβάλλοντας στην διαχείριση του εθνικοσοσιαλισμού και στην καλλιέργεια πολιτικής συνείδησης».
Η τελευταία εμφάνιση του Μίκη Θεοδωράκη στην Αυστρία ήταν τον Δεκέμβριο του 2012, στο Μέγαρο Συναυλιών της Βιέννης. Πάνω από 2.000 επισκέπτες είχαν παρευρεθεί, προκειμένου να τον αποθεώσουν και να παρακολουθήσουν τη μεγάλη συναυλία προς τιμήν του, με τα «κλασσικά» συμφωνικά έργα του.
Η αγόρευση είναι προγραμματισμένη να λάβει χώρα την Τετάρτη 6 Ιουνίου, ημερομηνία η οποία είναι αφιερωμένη στην «Ημέρα Πανεπιστημίου» 
Όλα για το ΝΑΤΟ – του Μίκη Θεοδωράκη

21.05.2018

Οι λαϊκές μειοψηφίες δεν χαράζουν αλλά παραχαράζουν την ιστορία. Γι’ αυτό και ο κ. Τσίπρας θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι τουλάχιστον ως προς τα εθνικά θέματα θα πρέπει να λειτουργήσει σαν σημείο αναφοράς της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού.
Γνωρίζει πολύ καλά ότι βρίσκεται στη θέση του πρωθυπουργού χάρη στις εκλογικές αλχημείες των εθνικοφρόνων παρατάξεων που κατάφεραν να μας κυβερνούν από το  τέλος του εμφυλίου έως σήμερα.
Μετά την επίθεση των Μνημονίων και με την ανάδειξη των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ σε κυβέρνηση, οι άλλοτε κραταιές παρατάξεις έπεσαν στον λάκκο που οι ίδιες έσκαψαν για τους άλλους.
Τελικά όμως όπως αποδείχθηκε, η εθνικοφροσύνη είναι εφτάψυχη. Και θα έλεγα ότι έγινε με τους Συριζαίους ακόμα πιο επιθετική και ανάλγητη απέναντι στα λαϊκά κυρίως στρώματα εφαρμόζοντας ακραίες πολιτικές οικονομικής αφαίμαξης που είναι βέβαιο ότι δεν θα τολμούσαν και δεν  θα μπορούσαν να επιβάλουν οι εθνικόφρονες της Δεξιάς και του Κέντρου. Αυτή είναι η αλήθεια που φυσικά πονάει όσους αισθάνονται ακόμα αριστεροί.
Δεν θα ασχοληθώ εδώ με την κατάσταση της ελληνικής κοινωνίας. Αυτή τη στιγμή το κυρίαρχο θέμα είναι το Πατριωτικό-Εθνικό μας συμφέρον. Όλοι γνωρίζουμε ότι ο κ. Ζάεφ έχει ένα μεγάλο πρόβλημα. Είναι οι ακραίοι εθνικιστές της χώρας του, τους οποίους γνωρίσαμε πολύ καλά κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κυβέρνησης. Είναι αυτοί που εκφράζουν με κραυγαλέο τρόπο το «όνειρο» της Μακεδονίας του Αιγαίου. Όμως πιστεύω ότι το ίδιο «όνειρο» έχει ασφαλώς και ο κ. Ζάεφ όπως και το σύνολο των Σκοπιανών.
Με άλλα λόγια, με τον κ. Ζάεφ υπάρχει μεν μια οπωσδήποτε περισσότερο μετριοπαθής πολιτική, όμως στο βάθος δεν μπορεί παρά να πιστεύει κι αυτός στην αλυτρωτική πολιτική που εξ άλλου είναι και η μόνη διαφορά που τους χωρίζει από την Σερβία.
Η Μακεδονία του Αιγαίου σχηματίστηκε από τον Τίτο με στόχο να αποσπάσει όλη την Βόρεια Ελλάδα όπως το είχε επιχειρήσει προηγουμένως μαζί με τον Βούλγαρο Δημητρώφ πείθοντας μάλιστα και το ΚΚΕ να συνταχθεί μ’ αυτή την ενέργεια για ένα μικρό διάστημα.
Σε περίπτωση όμως που τα Σκόπια γίνουν μέλος του ΝΑΤΟ, θα είναι ευκολότερο για τους αμερικανούς να μας εκβιάζουν σείοντας πάνω απ’ το κεφάλι μας την Νατοϊκή «Μακεδονία» σαν μπαμπούλα για να ενδώσουμε σε νέες πολιτικές που θα ήθελαν να μας επιβάλουν.
Τώρα διαπιστώνουμε ότι η νέα ονομασία που είχε προταθεί προ ημερών («Μακεδονία του Ίλιντεν»), έγινε αποδεκτή από την εθνικιστική αντιπολίτευση στα Σκόπια. Αυτό τι μας δείχνει; Δεν φανερώνει τάχα ότι το όνομα αυτό γίνεται ουσιαστικά όργανο στα χέρια των φανατικών των Σκοπίων, όταν θα επανέλθουν αύριο-μεθαύριο ως Κυβέρνηση με τις γνωστές ακραίες θέσεις;
Φυσικά εμείς που πρωτοστατήσαμε στις λαϊκές συγκεντρώσεις στην Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα, παραμένουμε πιστοί στις αποφάσεις του ιστορικού Συμβουλίου των Αρχηγών των Κομμάτων του 1992. Όπως είπα και στην ομιλία μου στο Σύνταγμα, την ιστορική νομιμοποίηση για το όνομα «Μακεδονία» μόνο εμείς, οι Έλληνες θα μπορούσαμε να τη δώσουμε. Αλλά αυτό θα μπορούσε να το κάνει όχι το 29%  αυτών που ψήφισαν στις προηγούμενες εκλογές αλλά αν είναι δυνατόν το 100% των Ελλήνων.
Με δεδομένο τον μεγάλο κίνδυνο που θα προκαλέσει για την εθνική μας ακεραιότητα, η υποχώρηση στο όνομα αποτελεί πράξη εθνικής μειοδοσίας.
Αθήνα, 21.5.2018
 
 
 
Welt για το «Mikis Theodorakis on the Road»:  
Ο Μίκης καθορίζει την εικόνα μας για την Ελλάδα… Η ταινία «Dance Fight Love Die- With Mikis Theodorakis on the Road» παρουσιάστηκε σε πρώτη, ειδική εκδήλωση προβολής και συζήτησης με τον σκηνοθέτη, τους συντελεστές της παραγωγής και τους ηθοποιούς στον ιστορικό κινηματογράφο Babylon του Βερολίνο.

«Ο συνθέτης Μίκης Θεοδωράκης, 92 ετών, καθορίζει την εικόνα μας για την Ελλάδα δεκαετίες τώρα. Η μελωδία του «Ζορμπά» είναι γνωστή στον καθένα. Τώρα, ένα κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τον αστείο αναρχικό πίσω από την πολιτική μουσική», γράφει η γερμανική Die Welt, για τη νέα ταινία-ντοκιμαντέρ «Dance Fight Love Die- With Mikis Theodorakis on the Road» που παίζεται στους γερμανικούς κινηματογράφους.

Με τίτλο «Το αντάρτικο του Μίκη Θεοδωράκη. Φυλακή. Βασανιστήρια. Φυλακή. Βασανιστήρια. Φυγή. Φυλακή. Βασανιστήρια. Μια κωμωδία», η γερμανική εφημερίδα δημοσιεύει ρεπορτάζ για την πρεμιέρα της ταινίας-ντοκιμαντέρ του Αστέρη Κούτουλα για τον Μίκη Θεοδωράκη.

Η ταινία παρουσιάστηκε σε πρώτη, ειδική εκδήλωση προβολής και συζήτησης με τον σκηνοθέτη, τους συντελεστές της παραγωγής και τους ηθοποιούς στον ιστορικό κινηματογράφο Babylon του Βερολίνου.

 

«Στην ταινία του Αστέρη Κούτουλα, εξόριστο Έλληνα της Σαξωνίας, ο Θεοδωράκης ταξιδεύει για 30 χρόνια σε όλο τον κόσμο. Με την κάμερά του ο Κούτουλας ήταν εκεί, όταν ο μεγαλύτερος ίσως εν ζωή Έλληνας βρέθηκε στην Ανατολική Γερμανία, για να διευθύνει το «Άξιον Εστί», αλλά και στη Ν. Αφρική και όπου έπρεπε να αναγνωστεί και να ακουστεί η «Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν». Μπορεί να υπάρχουν άνθρωποι που βλέπουν τον Θεοδωράκη σαν ιστορική φιγούρα, σαν μαρξιστή στην ιστορία της μουσικής, που ζήτησε καταφύγιο στην Ανατολή, όταν οργανώθηκε εκεί μια εκδήλωση αλληλεγγύης, και στη Δύση χόρεψε με τον Άντονι Κουϊν τον «Ζορμπά».

Μπορεί κανείς να ρωτήσει τον Μαρξ τι θα απομείνει από τα έργα του, όταν ο καπιταλισμός απλώς θα τα ενσωματώσει όπως και όλα τα άλλα, που θα μπορέσουν να θέσουν υπό αμφισβήτηση το σύστημα. Έτσι όπως βλέπει κανείς τον Θεοδωράκη στην ταινία πώς διαμαρτύρεται το 2012 στην αναπηρική καρέκλα ενάντια στα μέτρα λιτότητας που επέβαλε η ΕΕ και καταστρέφει τα πνευμόνια του με τα δακρυγόνα. Η ταινία δείχνει τη συνείδηση της ματαιότητας που πρέπει να έχει ο επαναστάτης του παρόντος. Κι αυτό ο ίδιος ο σκηνοθέτης Κούτουλας το ονομάζει «κωμωδία»», αναφέρει το ρεπορτάζ της Die Welt και επισημαίνει:

«Κι όμως, η ιστορία πίσω από την κωμωδία δεν είναι αστεία: Όταν ο Θεοδωράκης ήταν 18 ετών, πολέμησε με τους αντάρτες ενάντια στους φασίστες, πολέμησε σαν κομμουνιστής τους «βασιλικούς», που τον έβαλαν στη φυλακή και τον βασάνισαν, έφυγε να σπουδάσει στο Παρίσι και έγινε συνθέτης, γύρισε στην πατρίδα, οι στρατιωτικοί εγκαθίδρυσαν τη δικτατορία στην Ελλάδα, ξανά φυλακή και βασανιστήρια, το 1974 έδωσε παράσταση στο Παναθηναϊκό Στάδιο στην Αθήνα, όπου το 2015 έγινε δημοψήφισμα για τη διάσωση του χρεοκοπημένου κράτους από την ΕΕ. Ο Θεοδωράκης ήταν αντίθετος».

«»Κάνει πάντα πολιτική», λέει η Νάνα Μούσχουρη για τον Θεοδωράκη. «Ακόμα κι όταν κάνει μουσική»», γράφει επίσης η Die Welt και συνεχίζει: «Ο Αστέρης Κούτουλας τον αποκαλεί «αναρχικό του πνεύματος» και το αποδεικνύει κιόλας με την ταινία του. Ανάμεσα σε βιντεοσκοπήσεις και εικόνες αρχείου με γερμανικά τανκς, ελληνικές διμοιρίες ΜΑΤ και μασκοφόρους διαδηλωτές δείχνει αποσπάσματα του έργου του συνθέτη σε τοποθεσίες όπως το «Asylum» στην Alexanderplatz και τον προαστιακό μεταξύ ανατολικού και δυτικού Βερολίνου».

 

Αμβούργο: Συναυλία με έργα Μ. Θεοδωράκη

Στο πλαίσιο της «Εβδομάδας Αλληλεγγύης με την Ελλάδα» δόθηκε την Πρωτομαγιά στο Αμβούργο συναυλία- αφιέρωμα στον Μ. Θεοδωράκη. Στο επίκεντρο η μελοποίηση του Canto General του νομπελίστα ποιητή Πάμπλο Νερούδα.

Ο συνθέτης και μουσικός Γκέχαρντ Φόλκερτς, η τραγουδίστρια Γιούλια Σιλίνσκι και ο ηθοποιός Ρολφ Μπέκερ 

Ο συνθέτης και μουσικός Γκέχαρντ Φόλκερτς, η τραγουδίστρια

 Γιούλια Σιλίνσκι και ο ηθοποιός Ρολφ Μπέκερ

«Ακόμα κι αν κόψεις όλα τα λουλούδια δεν μπορείς να εμποδίσεις την άνοιξη να έρθει», έγραφε ο χιλιανός νομπελίστας ποιητής Πάμπλο Νερούδα στο magnus opus του Canto General. H μελοποίηση από τον Μίκη Θεοδωράκη αυτού του ύμνου στην ιστορία, τη φύση και τους ανθρώπους της Λατινικής Αμερικής καθώς και του αγώνα των λαών της κατά της αποικιοκρατίας, παλαιάς και σύγχρονης, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην «Εβδομάδα Αλληλεγγύης με την Ελλάδα» που διοργανώνεται από 27/4 μέχρι και 5/5 στο Αμβούργο με την υποστήριξη του ελληνικού προξενείου.

Με τίτλο «Αήττητη άνοιξη» ο συνθέτης και μουσικός Γκέχαρντ Φόλκερτς, η τραγουδίστρια Γιούλια Σιλίνσκι και ο ηθοποιός Ρολφ Μπέκερ παρουσίασαν χθες το βράδυ στην ευαγγελική εκκλησία της Αγ. Τριάδας στη συνοικία του Αγ. Γεωργίου αποσπάσματα από το Canto General, όπως «Οι ελευθερωτές», «Εγώ θα ζήσω», «Κάποια ζωντανά», «Βλαστήσεις» αλλά και ιδιαίτερα αγαπητά τραγούδια του Μ. Θεοδωράκη στη Γερμανία όπως «Άρνησις», «Νύχτα μαγικιά» και «Καημός». Οι τρεις καλλιτέχνες επέλεξαν συνειδητά λιτά εκφραστικά μέσα, τραγούδι, απαγγελία και πιάνο, και πέτυχαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο να μεταφέρουν στο κοινό την πεμπτουσία των μελοποιήσεων του Μίκη Θεοδωράκη. Καταλυτική υπήρξε η συμβολή του Ρολφ Μπέκερ, ο οποίος απήγγειλε στα γερμανικά στίχους του Canto General, όπως μόνο ένας κορυφαίος θεατρικός ηθοποιός είναι σε θέση να πράξει.

Το «παρών» του Μίκη Θεοδωράκη

Πλήθος κόσμου γέμισε ασφυκτικά το χώρο της εκκλησίας

Πλήθος κόσμου γέμισε ασφυκτικά το χώρο της εκκλησίας

Γερμανοί αλλά και Έλληνες που είχαν γεμίσει ασφυκτικά το χώρο της εκκλησίας και σιγοτραγουδούσαν πότε στα γερμανικά, πότε στα ελληνικά και πότε στα ισπανικά τη μουσική του Μ. Θεοδωράκη, άκουσαν με συγκίνηση το μήνυμα του έλληνα συνθέτη, ο οποίος αν και το είχε προγραμματίσει δεν κατάφερε τελικά για λόγους υγείας να παραβρεθεί στην εκδήλωση. Με το μήνυμά του ωστόσο ο έλληνας δημιουργός υπογράμμισε τη σημασία της συναυλίας, ενώ παράλληλα διαβεβαίωνε το κοινό ότι, έστω και νοητά, είναι παρών.

Η «Εβδομάδα Αλληλεγγύης με την Ελλάδα» διοργανώνεται στο Αμβούργο από το «Σύλλογο Στήριξης του Μητροπολιτικού Κοινωνικού Ιατρείου Ελληνικού» (Förder- und Freundeskreis Elliniko e.V.), ο οποίος φέτος συμπληρώνει πέντε χρόνια ζωής, σε συνεργασία με το «Σύλλογο Κατοίκων της Συνοικίας Αγ. Γεωργίου». Παράλληλα σε εικαστικές εκθέσεις και προβολές ντοκιμαντέρ με θέμα την οικονομική κρίση στην Ελλάδα διοργανώνονται βραδιές ενημέρωσης για τις επιπτώσεις της πολιτικής λιτότητας και των περικοπών στη χώρα. Χθες, την Πρωτομαγιά, εκπρόσωποι ελλήνων και γερμανών εργαζομένων συμμετείχαν σε κινητοποίηση του Γερμανικού Συνδέσμου Εργαζομένων (DGB) στο κέντρο του σημαντικότερου γερμανικού λιμανιού.

Πλήθος τιμητικών εκδηλώσεων σε Γερμανία και Αυστρία

Η «Εβδομάδα Αλληλεγγύης με την Ελλάδα» διοργανώνεται από το «Σύλλογο Στήριξης του Μητροπολιτικού Κοινωνικού Ιατρείου Ελληνικού» σε συνεργασία με το «Σύλλογο Κατοίκων της Συνοικίας Αγ. Γεωργίου»

Η «Εβδομάδα Αλληλεγγύης με την Ελλάδα» διοργανώνεται από το «Σύλλογο Στήριξης του Μητροπολιτικού Κοινωνικού Ιατρείου Ελληνικού» σε συνεργασία με το «Σύλλογο Κατοίκων της Συνοικίας Αγ. Γεωργίου»

Η χθεσινή συναυλία στην εκκλησία της Αγ. Τριάδας είναι μόνο η αρχή πλήθους τιμητικών εκδηλώσεων σε Γερμανία και Αυστρία για τον Μίκη Θεοδωράκη που ολοκληρώνονται τον Ιούλιο. Στο Βερολίνο πραγματοποιείται σήμερα 2/5 η πρεμιέρα της ταινίας-ντοκιμαντέρ «Dance Fight Love Die – With Mikis on the Road» σε αίθουσα του ιστορικού κινηματογράφου Babylon. Η ταινία του Αστέρη Κούτουλα θα αρχίσει να προβάλλεται στους γερμανικούς κινηματογράφους από τις 10 Μαΐου.

Την Παρασκευή 4/5 παρουσιάζεται στη Δρέσδη, στην ανακαινισμένη αίθουσα Kulturpalast το Canto General, με την χορωδία Singakademie Dresden, την ορχήστρα Elbland Philharmonie Sachsen και τον αρχιμουσικό Έκεχαρντ Κλεμ. Στις 8/5 στην εκκλησία Stiftskirche του Τίμπινγκεν θα παρουσιαστεί η Λειτουργία αρ. 2, καθώς και το έργο «Χορός Ασικικός», ενώ στις 6/6 Ιουνίου στην Αυστρία ο Μ. Θεοδωράκης θα ανακηρυχθεί επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Σάλτσμπουργκ. Δύο μέρες αργότερα στην πόλη Λιντς πραγματοποιείται συναυλία με το «Άξιον Εστί», ενώ οι εκδηλώσεις ολοκληρώνονται στις αρχές Ιουλίου με την παρουσίαση του Canto General στη Βόννη στις 1/7 και στην Κολωνία στις 7/7.

Στέφανος Γεωργακόπουλος